WHAT MAKES US TICK?!

Waarom gedragen en voelen we ons  zoals we doen? Wat maakt ons nu echt gelukkig in ons werk en in onze relaties?

Kijk eens om je heen op straat, in de trein of in de bus… Wat is iedereen aan het doen? Kijk eens naar je eigen gemoedstoestand en ga eens na: Waar ben je zelf een zeer groot deel van de dag mee bezig, of heeft jou zojuist dat slechte of dat goede gevoel gegeven? De kans is (zeer) groot dat wat je ziet, doet en wat jou een goed of een slecht gevoel heeft gegeven (uiteindelijk) heeft te maken met het contact maken en verbinden met anderen. Waarom? Omdat we in de basis allemaal sociale wezens zijn.

Zoals Yuval Noah Harari mooi beschrijft in zijn boek ‘Homo Sapiens‘ en ‘Homo Deus’ is er bij horen van oudsher heel belangrijk. Miljoenen jaren is de mens van zijn of haar groep afhankelijk geweest om te overleven. In je eentje kon je immers niet overleven, daar had je een leefgroep bij nodig. Ieder van ons wil erbij horen, gezien worden, gehoord worden, serieus genomen worden, betekenis hebben en ertoe doen in de leefgroep.

Om deze reden heeft ons brein zich in de loop der tijd ontwikkeld als een sociaal orgaan. Het is geprogrammeerd om zekerheid te creëren omtrent onze sociale status binnen de groepen waarin we leven en is continue bezig om de situatie en onze interacties met anderen te voorspellen, opdat we adequaat kunnen anticiperen op gevaar (isolatie van de groep). Zekerheid omtrent onze sociale status binnen onze leefgroep vermindert de noodzaak voor ons brein om alert te zijn op gevaar, bespaart energie (zuurstof en glucose) en geeft ons een goed gevoel.

Ook al lijkt de directe noodzaak om te overleven (en dus om in groepsverband te leven en ertoe te doen) in onze huidige maatschappij minder relevant, gezien onze huidige welvaartsniveau en de relatief luxe levenstandaard die we vandaag de dag genieten, aan de diepe zintuigelijke en emotionele structuren van mensen is sinds de steentijd maar heel weinig veranderd. Evenals aan de instincten, driften en emoties die we onszelf tijdens het evolutionaire proces en in een periode van 150.000 jaar geleden tot aan nu hebben aangeleerd om eventuele obstakels in het evolutionaire proces van overleving en voortplanting te overwinnen.

En hoewel ons werk van oudsher vaak wordt beschouwd als een zuivere economische transactie, waarin we arbeid verrichten in ruil voor een financiële compensatie, tonen recente hersenstudies aan dat onze hersenen ook de werkplek in de eerste plaats ervaren als een sociaal systeem. En ook binnen deze context zijn we veelal onbewust, maar continue bezig om zekerheid te creëren omtrent onze sociale status.

THE SOCIAL BRAIN: HOE ONZE HERSENEN ONZE WERKPLEK ERVAREN

OM ZEKERHEID TE CREëREN ONTWIKKELT IEDER VAN ONS EEN EIGEN EN VAAK UNIEKE STRATEGIE DIE IS GEBASEERD OP 5 OVERKOEPELENDE DRIJFVEREN: SECURITEIT, VERBONDENHEID, AUTONOMIE, STATUS EN EERLIJKHEID

Om zekerheid te creëren omtrent onze sociale status binnen de groep waarin we leven en er toe te doen, ontwikkelt ieder van ons in de loop der tijd een persoonlijke strategie. Deze strategie vertaalt zich in doelen (drijfveren) die we nastreven en bepaalt welke gedragsregels (waarden) we daarbij willen hanteren. Hersenstudies tonen aan dat mensen vijf manieren hebben om zekerheid te creëren en er toe te doen. Oftewel, dat mensen 5 overkoepelende drijfveren hebben die zekerheid creëren binnen een sociale context; Securiteit, Verbondenheid, Autonomie, Status en Eerlijkheid.

Deze 5 drijfveren blijken een enorme impact te hebben op het geluk en het succes dat we op ons werk en in onze relaties ervaren. Veelal onbewust beïnvloeden ze ons onze emoties, onze motivatie, onze gedragingen, onze betrokkenheid, onze productiviteit, onze loyaliteit en ook hoe we interacteren met anderen. Hersenscans tonen aan dat situaties die positieve invulling geven aan deze 5 drijfveren -en die ons als zodanig helpen om onze persoonlijke doelen te realiseren- het beloningssysteem (maximizing reward) in ons brein triggeren en ons aantrekken (approach response). En dat situaties die daar afbreuk aan doen (die ons er van weerhouden om onze persoonlijke doelen te realiseren) het pijnnetwerk in ons brein activeren (minimizing threat) en ervoor zorgen dat we op de rem trappen (avoid response).

SITUATIES DIE INVULLING GEVEN AAN DEZE 5 DRIJFVEREN GEVEN EEN GOED GEVOEL EN TREKKEN ONS AAN. SITUATIES DIE DAAR AFBREUK AAN DOEN DEMOTIVEREN EN ZORGEN ER VOOR DAT WE OP DE REM TRAPPEN.

 

Voor het creëren en borgen van zekerheid hanteert ons brein twee automatische reflexen; de avoid- en de approach-response (Gordon, 2000). Dit overlevingsmechanisme -wordt getriggerd door de Amygdala en helpt ons om in een fractie van een seconde onderscheid te maken tussen wat ‘goed’ (meer zekerheid) en ‘slecht’ (meer onzekerheid) voor ons is.

1. De approach response (maximizing reward)

Situaties die invulling geven aan onze drijfveren triggeren de approach response. Ze laten onze hersenen ontspannen, zorgen ervoor dat dopamine wordt afgegeven in ons brein en geven ons een goed gevoel, vergroten ons probleemoplossend en creatief vermogen en stimuleren ons om nieuwe uitdagingen aan te gaan, initiatief te nemen en goed samen te werken met anderen. Oftewel, deze situaties vergroten (letterlijk) het geluk dat we in ons werk en onze relaties ervaren, hebben een positief effect op onze motivatie om hier (extra) tijd en energie in te steken en zorgen ervoor dat we tot betere prestaties komen.

2. De avoid response (minimizing threat)

Situaties op het werk en in onze relaties die afbreuk doen aan onze drijfveren activeren hetzelfde neurale netwerk dat ook wordt geactiveerd als we fysieke pijn ervaren, oftewel het ‘pijn-netwerk’. Deze automatische reflex van onze hersenen zorgt ervoor dat cortisol wordt afgegeven in ons brein, leidt tot gevoelens van stress, vermindert onze cognitieve prestaties en resulteert in risicomijdend en passief gedrag. Deze situatie verminderen het geluk dat we in ons werk of onze (werk)relatie(s) ervaren, doen afbreuk aan onze motivatie om hier tijd en energie in te steken, verlagen aan onze productiviteit en verslechteren onze prestaties.

INZICHT IN ONZE DRIJFVEREN STELT ONS IN STAAT OM TE VOORSPELLEN WAT ONS AANTREKT OF AFSTOOT EN HELPT OM ONZE EMOTIES, MOTIVATIE, GEDRAG EN PRESTATIES TE VERKLAREN EN TE CONTROLEREN

Niet iedereen ontwikkelt dezelfde strategie om zekerheid te creëren en ertoe te doen binnen de groepen waarin we leven. En niet iedereen heeft als zodanig dezelfde drijfveren. De combinatie van je genen, eerdere ervaringen en de situatie, bepaalt welke strategie je hebt ontwikkeld en welke van deze 5 drijfveren en onderliggende emotionele behoeften het hardst bij jou om bevrediging schreeuwen.

De 2 of 3 drijfveren die bij ons overheersen bepalen wat we (wel en niet) belangrijk vinden en hoe we de wereld om ons heen waarnemen. Ze vertegenwoordigen onze diep verankerde overtuigingen ten aanzien van wat ‘goed’ (meer zekerheid) en ‘slecht’ (meer onzekerheid) voor ons is en vormen de regels op basis waarvan we besluiten om iets wel of niet te doen. Ze creëren onze waarden, vertegenwoordigen onze opvattingen over wat wenselijk is, beïnvloeden elke beslissing die we nemen en bepalen zelfs hoe we tot onze keuze komen. Ze vormen de kern van ons wezen en beïnvloeden -veelal onbewust- vrijwel al onze gedragingen (Rue, 2001). Door onze waarden te meten kunnen we als zodanig meer inzicht verkrijgen in de drijfveren die we nastreven.

In de Personal Drive Scan zijn de 5 fundamentele drijfveren geoperationaliseerd in 27 universele en tijdloze waarden. Deze waarden zijn samen met gedragspsychologen zorgvuldig geselecteerd uit de waardenmodellen van (onder andere); Maslow, Barrett, Rokeach, Schwarz, Reiss, Fransen, Van der Vorst en Vyncke en vormen samen een complete en representatieve afspiegeling van ons totale waardenspectrum. De scan meet welke van deze 27 waarden we het meest en het minst belangrijk vinden in ons werk en herleidt deze naar de achterliggende drijfveren.

Het doorgronden van je eigen drijfveren is de basis voor meer geluk en succes op je werk in je relaties. Het maakt je bewust van wat je tot nog toe onbewust hebt gedaan met de resultaten die je tot nu toe hebt gekregen, helpt om de huidige situatie gericht te analyseren en stelt je in staat om concreet aan de slag te gaan en een situatie op het werk te creëren die invulling geeft aan jouw eigen ambities en diepste verlangens:

Als je bekend bent met je eigen drijfveren dan ben je beter in staat om;

  • De situatie gericht te analyseren en te verklaren;
    • Waar verlang ik diep van binnen naar?
    • Wat heb ik nodig om me goed (gelukkig) te voelen en optimaal te kunnen presteren?
    • Waarom ben ik op dit moment wel of niet gemotiveerd?
    • Waarom zit ik momenteel wel of juist niet lekker in mijn vel?
    • Waarom reageer ik zoals ik doe?
    • Welke verlangens worden momenteel wel en niet ingevuld?
    • Hoe kan ik het geluk en het succes vergroten dat ik in mijn werk en relaties ervaar?
  • Te voorspellen wat jou wel en juist geen goed gevoel geeft
  • Je eigen emoties en gedragingen te controleren op de werkvloer
  • Hierover te communiceren met anderen
  • Sturing te geven aan je carrière

I think it all comes down to motivation.

If you really want to do something, you will work hard for it.

Sir Edmund Hillary
mountaineer, explorer and philanthropist