De waarde van waarden 

In de snel veranderende wereld van vandaag wijzen alle trendrapporten en tijdsgeestanalyses dezelfde kant op: waarden worden steeds belangrijker in onze samenleving. 

Niet als bijzaak.

Maar fundamenteel. 

Waarom is dat? 

Eigen heel logisch als je erover nadenkt: Omdat ze onze diepste overtuigingen representeren over waar het in de kern om gaat. En, omdat ze als bakens en ons interne kompas fungeren bij het vinden van betekenis in de turbulente wereld van vandaag.

1. Waarden bieden houvast,
2. geven betekenis aan wat we doen,
3. helpen ons om weer verbonden te voelen met anderen,
4. en geven richting in ons leven

1. Waarden als houvast in een onzekere wereld

In tijden van snelle veranderingen, keuzestress en het gevoel van controleverlies gaan mensen automatisch op zoek naar eenvoud en stabiliteit. Waarden maken duidelijk wat voor jou het meest belangrijk is in jouw leven en waar anderen voor staan. Wat er ècht toedoet voor jou. En, wat je van anderen kunt verwachten. Ze worden ankerpunten en geven helderheid, rust en vertrouwen.

In turbulente tijden:

• • Zoeken mensen houvast bij wat herkenbaar en voorspelbaar is.
  • Verminderen waarden keuzestress.
  • Geven waarden richting en versterken ze vertrouwen.

2. Waarden als verbindende factor in een gepolariseerde samenleving

In een tijd waarin tegenstellingen groeien en polarisatie hoogtij viert, verlangen mensen naar herkenning, erkenning en verbinding. Waarden geven betekenisvolle handvatten om samenhang te creëren en solidariteit te versterken. Door waarden te delen ontstaat een gevoel van gedeelde identiteit en onderlinge betrokkenheid.

• • Gemeenschapsgevoel wordt belangrijker dan ooit.
  • Waarden brengen mensen bij elkaar.
  • Waarden maken zichtbaar wie je bent en waar je voor staat.

3. Waarden als richtinggevend kompas

Meer vrijheid en meer keuze betekenen niet per definitie meer geluk. Sterker nog: het ontbreken van richting maakt ons vaak stuurloos. Waarden helpen mensen richting te geven aan hun keuzes en leven. Ze geven betekenis aan wat we doen en maken het makkelijker om keuzes te maken die in lijn zijn met wie we willen zijn.

• • Waarden geven richting aan keuzes,
  • helpen ons trouw te blijven aan onszelf
  • en zorgen voor consistentie in denken, voelen en handelen.

Maar wat zijn waarden eigenlijk precies?

Waarden zijn de fundamentele overtuigingen die bepalen wat we belangrijk vinden in het leven. Ze zijn de leidraad in hoe we betekenis geven aan het leven, en hoe we omgaan met onszelf, anderen en de wereld om ons heen.

Geen losse idealen, maar krachtige en duurzame motivatoren die ons in beweging zetten.

Wanneer we handelen in lijn met onze waarden:

• • Voelen we ons vaak gelukkiger, omdat dit het gevoel geeft dat we daadwerkelijk zinvolle dingen doen
  • Zijn we zelfverzekerder, omdat we beter kunnen berationaliseren waarom we doen wat en zoals we doen
  • Zijn we meer in balans, omdat handelen in lijn met onze diepste overtuigingen.

Maar andersom geldt dit ook: als we tegen onze waarden in leven, ervaren we stress, frustratie of onrust. Omdat we dan niet handelen naar wat we echt en het meest belangrijk vinden. En juist niet goed kunnen verklaren waarom we iets doen en zoals we doen. Waarom we daar tijd aan besteden en energie in steken. Waarom dat goed is om te doen. Wat dat rechtvaardigt.

Waarden als fundament van ons handelen

Door deze dynamiek vormen onze waarden de onzichtbare krachten die diep doorwerken in ons denken, voelen en doen. Ze beïnvloeden:

• • Intrinsieke motivatie: Onze waarden en de behoefte om naar onze waarden te leven, zijn de natuurlijke aanjagers van onze wil. Ze maken dat we ergens toe aan getrokken voelen. Of, dat iets ons juist afstoot. Ze maken dat we ergens met volle overgave voor willen gaan. Of, dat we juist op de rem trappen. Ze zijn de stille motor achter de keuzes die we maken en ons gedrag.
  • Emoties: Zodra we onze belangrijkste waarden naleven, voelen we ons blij, trots of dankbaar. Emoties en gevoelens die ontstaan, doordat onze hersenen zich gaan ontspannen en alles erop wijst dat dit ervoor zorgt dat er dopamine in ons brein wordt afgegeven. boos of verdrietig als ze worden geschonden.
  • Gedrag: Ze bepalen hoe we handelen, wat we kiezen en waar we voor gaan.

Henri Dunant en zijn verlangen naar zorgzaamheid

Een treffend voorbeeld van de waarde van waarden betreft Henri Dunant (1828-1910), de oprichter van het Rode Kruis en zijn verlangen om voor anderen te zorgen.​

In juni 1859 bevond Henri Dunant zich in Italië voor een zakelijke onderneming. Toevallig was hij getuige van de Slag bij Solferino, een bijzonder bloedige confrontatie tijdens de Tweede Italiaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Na de strijd lagen duizenden gewonde soldaten zonder adequate medische zorg op het slagveld.​

Diep geraakt door het immense menselijke leed en gedreven door het verlangen om zich over deze lotgenoten te ontfermen, besloot Dunant onmiddellijk te handelen. Hij mobiliseerde de lokale bevolking, voornamelijk vrouwen, om de gewonden te verzorgen, ongeacht hun nationaliteit. Zijn motto werd “Tutti fratelli” (Wij zijn allemaal broeders), wat de universele waarde van zorgzaamheid en medemenselijkheid benadrukte.​

Het leidde tot zijn boek “Un Souvenir de Solférino”, waarin hij pleitte voor de oprichting van neutrale hulporganisaties om gewonden in oorlogstijd te verzorgen. En, in 1863 tot de oprichting van het Internationale Rode Kruis. Wat de basis vormde voor de eerste Geneefse Conventie in 1864, waarin afspraken werden gemaakt over de humane behandeling van oorlogsslachtoffers.​

Henri Dunant’s onwrikbare toewijding aan de waarde van zorgzaamheid en zijn bereidheid om alles opzij te zetten voor het welzijn van anderen, hebben geleid tot een blijvende impact op humanitaire hulp wereldwijd.

Jiro Ono: Een Leven Gewijd aan het bereiden van de best mogelijke Sushi

Of, neem Jiro Ono. Geboren op 27 oktober 1925 en een Japanse sushi-chef die wereldwijd bekend staat om zijn ongeëvenaarde toewijding aan zijn ambacht.

Op jonge leeftijd begon Jiro als leerling in de sushiwereld. Al snel, ontwikkelde hij een diepe passie voor het vak en besloot zijn leven te wijden aan het perfectioneren van de sushikunst. In 1965 leidde dit tot de opening van Sukiyabashi Jiro, gelegen in een metrostation in Tokio. ​

Ondanks de bescheiden en uitdagende locatie, heeft Jiro’s ongeëvenaarde toewijding aan zijn vak en innerlijk verlangen om de best mogelijke sushi te bereiden ervoor gezorgd dat dit restaurant is uitgegroeid tot een culinaire bestemming van wereldklasse.

Hij streeft voortdurend naar perfectie en besteedt aandacht aan elk detail van het sushi-proces: van het selecteren van de beste vis op de markt tot het nauwkeurig bereiden en serveren van elke sushi. Zijn dagelijkse routine begint vroeg in de ochtend en gaat door tot laat in de avond, waarbij hij constant werkt aan het verfijnen van zijn techniek.​

Jiro’s niet-aflatende focus op vaardigheid en perfectie heeft hem wereldwijde erkenning opgeleverd. Zijn restaurant ontving drie Michelinsterren en werd het onderwerp van de documentaire “Jiro Dreams of Sushi”, die zijn leven en werk belicht. Ondanks zijn hoge leeftijd blijft Jiro dagelijks werken, gedreven door de overtuiging dat er altijd ruimte is voor verbetering van zijn vaardigheden.​

Een mooi voorbeeld van hoe een diepgewortelde waarde, in dit geval de toewijding aan vaardigheid en meesterschap, iemand kan inspireren om alles opzij te zetten en uitzonderlijke hoogten te bereiken in zijn of haar vakgebied.

Wie waarden begrijpt, begrijpt de mens en de situatie.

Zoals Thomas Mann het al mooi en simpel verwoorde: ‘People’s behavior makes sense if you think about in in terms of their goals, needs and motives’. Oftewel, wie de mens wil begrijpen en daarmee wil verbinden dient verder te kijken dan het gedrag dat hij of zij vertoont en zich te verdiepen in de achterliggende drijfveren, verlangens en waarden die dat gedrag vormgeven en sturen. Zeker in de wereld van vandaag.

Reflecteren op waarden

Wel eens nagedacht over:

• • Wat jouw waarden zijn, die maken dat jij je voelt en gedraagt zoals je doet? En, die ervoor zorgen dat iets wel of niet betekenisvol voor jou is?
  • Wat de waarden zijn van jouw partner die maken dat jullie zo’n goede en een duurzame klik hebben? Of, die er juist toe leiden dat jullie regelmatig in de clinch liggen met elkaar?
  • Wat de waarden zijn van degenen met wie jij het liefst samenwerkt en wat maakt dat jullie zo lekker met elkaar samenwerken?
  • Of, wat de waarden van jouw doelgroep zijn, waarmee je je graag duurzaam zou willen verbinden?

Een leerzame exercitie om te doen. Niet alleen om zelf bewuster in het leven te kunnen staan en te verbinden met je authentieke zelf. Maar ook, om anderen beter te begrijpen waarom zij zich voelen en doen, zoals ze doen. Of, om emotionele conflicten op te lossen en hardnekkige patronen te doorbreken. En nog beter, om te komen tot zingeving waar we uiteindelijk allemaal naar op zoek zijn.

Laat me weten als je daar hulp bij kunt gebruiken. Dàt vind ik waardevol: om te kunnen begrijpen en anderen helpen om ook te dat te doen.